Διαβήτης Κύησης

Τι είναι ο διαβήτης κύησης;

Ο διαβήτης κύησης είναι μια μορφή διαβήτη που εμφανίζεται για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί μετά τον τοκετό. Πρόκειται για μία από τις πιο συχνές επιπλοκές της κύησης, καθώς αφορά περίπου 3-4% των εγκύων γυναικών στην Ελλάδα.

Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στην αρχή του τρίτου τριμήνου και οφείλεται στο γεγονός ότι οι ορμόνες της εγκυμοσύνης μπορούν να επηρεάσουν τη δράση της ινσουλίνης, με αποτέλεσμα τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα να ανεβαίνουν πάνω από τα φυσιολογικά όρια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο διαβήτης κύησης αποκαλύπτει έναν προϋπάρχοντα Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου Ι ή ΙΙ που δεν είχε διαγνωστεί.

Ποιες γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο;

Ο διαβήτης κύησης μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε έγκυο, ακόμα και χωρίς κανέναν παράγοντα κινδύνου. Ωστόσο, κάποιες γυναίκες έχουν αυξημένες πιθανότητες και χρειάζονται πιο προσεκτική παρακολούθηση.

Οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου είναι:

Αν αναγνωρίζεις έναν ή περισσότερους από αυτούς τους παράγοντες, είναι σημαντικό να το συζητήσεις με τον γυναικολόγο σου από νωρίς, ώστε να οργανωθεί έγκαιρα ο κατάλληλος έλεγχος.

Συμπτώματα διαβήτη κύησης

Ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που πρέπει να γνωρίζει κάθε έγκυος είναι ότι ο διαβήτης κύησης συχνά δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Αυτός είναι και ο λόγος που ο συστηματικός προληπτικός έλεγχος μεταξύ 24ης και 28ης εβδομάδας είναι υποχρεωτικός για όλες τις εγκύους — και όχι μόνο για εκείνες με παράγοντες κινδύνου.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα που θυμίζουν αυτά του κλασικού διαβήτη.

Σημείωση: τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να οφείλονται και σε άλλες αιτίες της εγκυμοσύνης. Μόνο η εξέταση αίματος μπορεί να επιβεβαιώσει ή να αποκλείσει τον διαβήτη κύησης.

Διάγνωση & Τιμές σακχάρου

Η διάγνωση του διαβήτη κύησης γίνεται με μια εξέταση αίματος που ονομάζεται καμπύλη ανοχής γλυκόζης (Oral Glucose Tolerance Test / OGTT). Η εξέταση πραγματοποιείται μεταξύ της 24ης και 28ης εβδομάδας κύησης για όλες τις εγκύους, ενώ σε γυναίκες με αυξημένους παράγοντες κινδύνου μπορεί να ζητηθεί νωρίτερα.

Πώς γίνεται η εξέταση;

Η έγκυος προσέρχεται νηστική στο εργαστήριο. Αρχικά μετριέται το σάκχαρο νηστείας, στη συνέχεια πίνει διάλυμα γλυκόζης 75g και επαναλαμβάνεται η μέτρηση μετά από 1 ώρα και μετά από 2 ώρες.

Ποιες τιμές θεωρούνται παθολογικές;

Σύμφωνα με τα διεθνή διαγνωστικά κριτήρια (IADPSG), αρκεί μία από τις παρακάτω τιμές να είναι ίση ή μεγαλύτερη για να τεθεί η διάγνωση:

• Νηστεία: Φυσιολογική τιμή κάτω από 92 mg/dL — Παθολογική τιμή ≥ 92 mg/dL
• 1 ώρα μετά: Φυσιολογική τιμή κάτω από 180 mg/dL — Παθολογική τιμή ≥ 180 mg/dL
• 2 ώρες μετά: Φυσιολογική τιμή κάτω από 153 mg/dL — Παθολογική τιμή ≥ 153 mg/dL

Επιπτώσεις του διαβήτη κύησης στη μητέρα και το έμβρυο

Ο διαβήτης κύησης που δεν αντιμετωπίζεται έγκαιρα ή παραμένει αρρύθμιστος μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες τόσο για τη μητέρα όσο και για το μωρό. Η καλή είδηση είναι ότι με σωστή παρακολούθηση και ρύθμιση του σακχάρου, οι περισσότερες από αυτές τις επιπλοκές μπορούν να αποφευχθούν.

Για τη μητέρα:

Προεκλαμψία και υπέρταση

Οι γυναίκες με διαβήτη κύησης έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης υψηλής αρτηριακής πίεσης κατά την εγκυμοσύνη, μια κατάσταση που απαιτεί στενή παρακολούθηση.

Πολυαμνίο

Αυξημένη ποσότητα αμνιακού υγρού, που μπορεί να προκαλέσει δυσφορία και να αυξήσει τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού.

Καισαρική τομή

Λόγω της μεγάλης ανάπτυξης του εμβρύου, ο φυσιολογικός τοκετός συχνά δεν είναι εφικτός.

Διαβήτης τύπου ΙΙ 

Αυξημένος κίνδυνος διαβήτη τύπου ΙΙ στα επόμενα χρόνια της ζωής.

Για το έμβρυο:

Μακροσωμία

Το υπερβολικό σάκχαρο της μητέρας οδηγεί σε υπερανάπτυξη του εμβρύου (βάρος άνω των 4 κιλών), κάτι που δυσκολεύει τον τοκετό και αυξάνει τον κίνδυνο τραυματισμού.

Υπογλυκαιμία μετά τη γέννηση

Το νεογνό, συνηθισμένο σε υψηλά επίπεδα γλυκόζης από τη μητέρα, μπορεί να παρουσιάσει απότομη πτώση σακχάρου αμέσως μετά τον τοκετό.

Αναπνευστικά προβλήματα και νεογνικός ίκτερος

Πιο συχνά σε νεογνά μητέρων με αρρύθμιστο διαβήτη κύησης.

Μακροπρόθεσμος κίνδυνος

Τα παιδιά που γεννήθηκαν από μητέρες με διαβήτη κύησης έχουν αυξημένη πιθανότητα παιδικής παχυσαρκίας και ανάπτυξης διαβήτη τύπου ΙΙ στην ενηλικίωση.

Αντιμετώπιση – Διατροφή & Ινσουλίνη

Ο στόχος της αντιμετώπισης είναι η διατήρηση του σακχάρου εντός φυσιολογικών ορίων καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Αυτό επιτυγχάνεται σε δύο επίπεδα: αλλαγή διατροφικών συνηθειών και, όταν χρειάζεται, φαρμακευτική αγωγή.

Διατροφή

Η διατροφή είναι το πρώτο και πιο σημαντικό εργαλείο ρύθμισης του σακχάρου. Δεν πρόκειται για αυστηρή δίαιτα, αλλά για έναν πιο συνειδητό τρόπο διατροφής που εξισορροπεί τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα.

Βασικές αρχές που συνιστώνται γενικά:

• Μικρά και συχνά γεύματα (5-6 την ημέρα)
• Περιορισμός απλών υδατανθράκων
• Προτίμηση σύνθετων υδατανθράκων με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη
• Επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης σε κάθε γεύμα
• Αποφυγή φρούτων με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη σε μεγάλες ποσότητες

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι κάθε γυναίκα είναι διαφορετική — το διατροφικό πλάνο πρέπει να είναι εξατομικευμένο και να καταρτίζεται σε συνεργασία με διατροφολόγο ή γυναικολόγο.

Παρακολούθηση σακχάρου στο σπίτι

Παράλληλα με τη διατροφή, η έγκυος μετράει καθημερινά το σάκχαρό της με φορητό μετρητή γλυκόζης. Οι μετρήσεις γίνονται συνήθως νηστείας και 1-2 ώρες μετά τα γεύματα, ώστε να αξιολογείται η ανταπόκριση του οργανισμού στη διατροφή.

Ινσουλίνη

Όταν η διατροφή από μόνη της δεν επαρκεί για να διατηρήσει το σάκχαρο σε φυσιολογικά επίπεδα, ο γυναικολόγος ή ο παθολόγος-διαβητολόγος θα συστήσει αγωγή με ινσουλίνη. Η ινσουλίνη είναι ασφαλής κατά την εγκυμοσύνη και δεν περνά στο έμβρυο. Η δοσολογία προσαρμόζεται συνεχώς ανάλογα με τις μετρήσεις σακχάρου και την πρόοδο της εγκυμοσύνης.

Διαβήτης κύησης μετά τον τοκετό

Για τις περισσότερες γυναίκες, ο διαβήτης κύησης υποχωρεί αυτόματα μετά τον τοκετό, καθώς οι ορμόνες της εγκυμοσύνης που επηρέαζαν την ινσουλίνη δεν παράγονται πλέον. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι το θέμα κλείνει εκεί.

Επανέλεγχος μετά τον τοκετό

Συνιστάται να γίνει νέα καμπύλη ανοχής γλυκόζης 6-12 εβδομάδες μετά τον τοκετό, ώστε να επιβεβαιωθεί ότι τα επίπεδα σακχάρου έχουν επιστρέψει στο φυσιολογικό. Σε περίπτωση που παραμένουν παθολογικά, μπορεί να υπάρχει υποκείμενος Σακχαρώδης Διαβήτης που χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση.

Κίνδυνος για διαβήτη τύπου ΙΙ στο μέλλον

Οι γυναίκες που εμφάνισαν διαβήτη κύησης έχουν 40-60% πιθανότητα να αναπτύξουν Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου ΙΙ στα επόμενα 10-20 χρόνια. Αυτό δεν είναι αναπόφευκτο – η διατήρηση υγιούς βάρους, η σωστή διατροφή και η τακτική άσκηση μειώνουν σημαντικά αυτόν τον κίνδυνο. Για τον λόγο αυτό, ακόμα και αν ο επανέλεγχος μετά τον τοκετό είναι φυσιολογικός, συνιστάται ετήσιος έλεγχος σακχάρου για τα επόμενα χρόνια.

Θηλασμός και διαβήτης κύησης

Ο θηλασμός δεν αντενδείκνυται – αντίθετα, έρευνες δείχνουν ότι βοηθά στη ρύθμιση του σακχάρου μετά τον τοκετό και μειώνει τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη τύπου ΙΙ τόσο για τη μητέρα όσο και για το παιδί.